logo

Şıma Xeyr Amey
Tarix: 05-23-2017
Seat: 17:36

ZAZA-DER

KOMELA ZIWAN U KULTURÊ ZAZAYAN – ZAZA DİL VE KÜLTÜR DERNEĞİ
Site Map Contacts anasayfa

Üye Panelİ

SON YORUMLAR

  • cahit: Sn zaza der de görev yapan değerli abilerim sizlerden ricamız şu anda devlet kendi kurumlarına kürtçe bilen...
  • coşkun: Zazaların dil ve kültürlerine bu denli sahip çıkması gurur verici. Zaza ve zazaca üzerine yapılan her...
  • H.GARİP: Asimile olduk,bitik tükendik özüntüsünü yaşıyorum ve anadilimi arıyorum, bir dilin yaşamsal kılmak için önce...
  • Harbizaza.tr.gg: Ma wazeni Zazay peserbi wayir weji zonixuri hunerxuni
  • harbizaza.tr.gg: çok güzel olmuş
yazarYazar: zazader | tarihTarih: 19 Şubat 2013 / 3:17

yazarYazar: zazader | tarihTarih: 17 Şubat 2013 / 20:42

Programê 21 Gucige

 

1. Serba Zonê ma u pi kılmek ra qal kerdene (Dünya Anadil Günü ile ilgili kısa bir konuşma)
2. Filmê “Zonê Ma Kotio?” musnaene. ( “Anadilim Nerede?” film gösterimi)
3. Weliyê Qeremani filmê xo sero qesey keno (Filme dair yönetmeninden bir konuşma)
4. Güzel be çêna xo Zelal ra qesey kenê. Çêna Güzeli Zelal ra 2 lawıki. (Güzel Kocadağ ve 3 yaşındaki kızı Zelal’in anadilinde konuşmaları ve kızımızdan anadilinde 2 şarkı)
5. Müge Tosune ra 3 lawıkê zazaki. (Müge Tosun’dan zazaca 3 şarkı)
6. Arêyê Kay ra 2 kayê Zazaki (“Arêyê Kay” tiyatro grubunundan iki Zazaca skeç)
7. Saira  ra u olağu ra, sewanê Estenboli de kılamê zazaki (İstanbul gecelerinde sokak şarkıcısından zazaca esintiler)
8. Doğan Çelik ra kılam u qeydê Zazaki (Doğan Çelik’ten Zazaca müzik dinletisi)
9. Oğırê xêri u canweşiya goşedaru waştene (Teşekkür konuşması ve kapanış)

 

Tarix:
23 Gucige 2013 (23 Şubat 2013)
Saat: 15:00-17:00 

Ca:
Kampüse Kuştepeyê Üniversita Bilgi
Salona B1-S

(Bilgi Üniversitesi Kuştepe Kampüsü B1-S Salonu)
Şişli-İstanbul)

 

yazarYazar: zazader | tarihTarih: 17 Şubat 2013 / 20:41

ÇUT JÜANU DE WENDEN U NUSTENE

Hemu kes ki zaneno ke, çül wenden u nustena rınde, jüanê (zonê) ma u piyê isani de bena.  Ma zanenime ke no halo ke miyan derim, ni hali de ma teyna jüanê ma u piyê xo de nêşkinime bıwanim, bınusnim.  Ma ki zanenime ke na hal de ma gereko hem jüanê ma u piyê xo de hem ki Tırki bıwanim.  Emma, vatena ma nowa ke; sıfte jüanê ma u piyê xo de, dıma jüanê Tırki de bıwanim. İsan gereko sıfte jüanê xo de bıwano, bınusno.

No usıl u qeyda çıton beno.  Formülasyonê na qesa çıko?

Ancia vanime ke;

  1. Kıreş de ebe jüanê xo’a qesey bıkerim. Jüanê xo ra qeyr jüanê qesey mekerim.

  2. Mekteb ra raver (mektebê vera wenden u nustene/Ana Okulu) ki gereko teyna be jüanê xo’a qesey bo, kay bicêriyo dê. (Hem u kar – gure jüanê xo de bıbo)

  3. Sınıfo sıftên de jüanê xo de wenden u nustene. (Ana dilinde eğitim)

  4. Sınıfê dıdine de derd u khulê xo reet jüan ardene (Zazaca sözel yeterlilik edinme)

  5. Sınıfê hirêyine de jüanê xo’a wenden u nustene (Anadilinde okuma ve yazmayı ilerletme)

  6. Sınıfê çarine de lewê Zazaki de Tırki qesey kerdene, dıma Tırki nustene (Türkçe konuşmaya başlama ve ardından Türkçe yazma etkinlikleri)

  7. Sınıfê phancine de Zazaki wenden u nustene, lewe nae de Tırki derd u khulê xo zon ardene (Türkçe sözel yeterlilik edinme)

  8. Sınıfê seşine de Zazaki bo Tırki têdüs de wenden u nustene (Zazaca ve Türkçe okuryazarlıkta akıcılık)

  9. Sınıfê howtine de hurdımêna jüanan de wenden u nustene (Zazaca ve Türkçe Eğitim)

10.  Nae ra tepia hurdımêna jüanan de wenden u nustene… (Her iki dilde hayat boyu öğrenme)

Tecrübe: 1. Cumhuriyetê Çiniê Xelqi de, sarê Shilong Bai

2. Papua Ginea Newiye de, sarê Usarufa

3. Peru de, sarê Que Chua

4. Etiyopya de, haniya Bensihangul-Gumuzi (Bensihangul- Gumuz yöresi)

5. Tanzanya de, haniya Kuria

6. Kamboçya de, mıleto ke jüanê “Kuyki” qesey keno

7. Bangladeş de, mıletê Khyangi

8. Sudan de (zafê caanê Sudani de…)

Anekdotêr: Alanganê Solomoni de jü dewıc hem İngılızki hem ki Pijinki zaneno. No dewıc, rocê jüanê xo Cheke Holoki de kıtabê hêkate vêrneno xo dest, ebe veng’a waneno, dıma xafılde qireno:

“Aha Jüanê mı!.. Jüanê mı nao!..”

Vano…

Çut jüanu de wenden u  nustene de kamê ke nêbo, nêbeno?

Programê nianêni, niyê ke na cêr morinê, nêbe; hal be hal ni programi nêcêrinê de.

  1. Zaniyê qerar daene (karar vermeye ilişkin bilgi)

  2. Mêras (Ortak mülkiyet)

  3. İmla sero jü qerar de têare amaene (Kabul görmüş imlalar)

  4. İyê ke serba na qesa gonqeyretê, xeberdariya inu (Bilgilendirilmiş ve etkin rol oynayan ortaklar)

  5. Pheşti daena siyasiyu/siyasetu (Destekleyici siyasi çevre)

  6. Serrun ya ki zaniyê jüani gore materyalê wendene (Sevyelere ayrılmış okuma materyalleri)

  7. Personelê wenden u nustene (Eğitim personeli)

  8. Dot ra nat (vızêri ra nat) na kare sero kami çı vıraşto? Siyasetê Tırkiya vızêri ra nat çı hal dero?  (Süregelen değerlendirmeler)

  9. Fonê temınatıni (Teminatlı fon)

10.  Mufredatê Talim Terbiya (Onaylanmış müfredat)

Gereko, niyê ke cor amê sure kerdene, ni pêro bıbê ke “çüt” jüanan de wenden u nustene ki bıbo. Ninan ra ke jüyê nêbiye, na kare leng manena.

yazarYazar: zazader | tarihTarih: 5 Şubat 2013 / 16:39

Yapay çatışma ortamı yaratmak yerine Zazaca ürünler verilmelidir!

 

Zaza dilinin yarınlara taşınması için kültürel kimlik bilincini geliştirmek uğruna atılan her adım değerlidir ve desteklenmelidir. Bu yüce amaca yönelik edebi ve sanatsal ürünler verilirken herhangi bir siyasi kaygı ve hesap güdülmemesinden yanayız. Bu yolda gayret edenlerin siyasi ve kimliğe dair düşüncesi ikinci planda olmalıdır.  Gayemiz siyasi bir iktidar elde etmek değil,  insanı insan yapan, ona özgü olan dili ve kültürü ayakta tutmak, korumak, kuşaktan kuşağa aktarmaktır.

Kültürlerin ve dillerin beşiği olan bu coğrafyada, önce Ermenilerin, ardından Kürtlerin etnik bilince ulaşması, bu uğurda siyasi mücadele geliştirmesi bu topraklarda yaşayan diğer halkların ve azınlıkların önünü açmıştır. Öyle görülüyor ki bu mozaiğin özgürleşmesi Kürt siyasi mücadelesinin başarısıyla iç içedir. Bu coğrafyada her halktan daha yakın olduğumuz Kürt halkının mücadelesini desteklediğimizi, onların yanında olduğumuzu hep belirttik ve belirtiyoruz. Bu mücadelenin bir parçası olan Kürtçenin yaşatılması ile ilgili tüm çabaları da tüm kalbimizle destekliyoruz. Bununla birlike, aynı duyarlılığı Zazaca için de bekliyoruz.

Zazaca için mücadele verdiğini söyleyen bazı çevrelerin yayın organlarının, sadece fikir ve görüş farklılığını bahane ederek olumsuz ve kırıcı yaklaşmalarını hoş karşılamamız mümkün değildir. Her zaman diyalogdan yana olan bizler, mevcut sorunların hakarete vardırılmadan, suçlama ve iftira içermeyen, dostane bir üslupla çözülebileceğine inanıyoruz. Tartışmanın temelinde, çeşitli zamanlarda www.zazaki.net sitesi editörü imzasıyla çıkan, “Ciddi Bir Tahrifat Örneği ve Zazacılık Faaliyetleri” ve “Zazalar Nedir Ne Değildir” başlıklı yazılarında tepki verme hakkını kullanırken, öte yandan, ifade özgürlüğü anlayışını aşan, hakaret içeren söylemlerle, kiminin adı verilerek bazı dilbilimci, akademisyen, yazar ve araştırmacı arkadaşlarımız ve hocalarımız hedef alınmıştır. Bu yazılar, Zazaca ve Zazalar üzerine kendi doğrultularında edebi ürünler vermek ve tehdit altında olan bir dili geliştirmek adına faaliyet yürüten bir siteye yakışmadığı düşüncesindeyiz. Bize göre, kendilerini “Zaza Kürdü” olarak tanımlayan ve Zazaca için edebi bir çalışma yürüten söz konusu  sitenin siyasal hesap güden ulusal örgütlerden bir farkının olması gerekir.

Avrupa’da 80li yılların ortasından, Piya dergisi geleneğiyle başlayan dönemden beri, bilinen ve anlam veremedigimiz iftiralarla karşı karşıyayız. Yaşlılarımızın çoğunun kendisini tanımladığında ”Ne Türküz, ne de Kürt“ dediğini, dilbilimde Zazaca’nın 1900’ lerin başından beri İrani Diller içinde başlı başına bir dil olarak görüldüğünü söyleyip kendi gerçeklerimizi dile getirmenin neden bazılarınca “bölücülük, işbirlikçilik, dış mihrak“ gibi basitçe ithamlarla karşılandığına rasyonel bir anlam veremiyoruz. Çoğu doktora tezi olarak yazılan önemli dilbilimsel,  etnolojik, pedagojik ve siyaset bilimi kaynaklarına göre Zazalar, Anadolu ve Mezopotamya‘nın diller ve kültürler bahçesinde ayrı bir renk, ayrı bir etnisitedir. [1]

Kürtçe de elbette sadece Kurmanci ile sınırlı değildir. Bu konuda da İranoloji’yi baz alarak, Kürtçenin 1. Kurmanci, 2. Sorani, 3. Kelhuri, Kirmanşahi gibi dil komplekslerinden oluştuğunu söyleyebiliriz. Zazaca, Gorani ve Lurca Kürtçeye dahil değildir. [2] Olsaydı, bunu rahat bir şekilde dilbilimciler de, biz de söylerdik.

İranologların İrani Diller için tasarladığı ve ona göre dilleri sınıflandırdığı paradigmaları vardır. Bunlar, eski İrani Dillerinden Orta İrani Diller üzerine bugün konuşulan İrani Dillere kadar belirli kelimelerdeki ünsüzlerin geçirdiği ses evrimini, sonra da temel sözcük dağarcığını, grameri baz almaktadır. İrani Dillerin aynı dil grubunda olmasından dolayı ortak özellikleri mevcuttur. Belirli ortak kökene sahip kelimelerdeki farklar, dilleri sınıflandırmakta temel alınır. İranologların paradigmalarına, yöntemlerine, verilerine karşı tez ve fikir üretebilen buyurup herhangi bir İranolog konferansında veya akademik bir İranoloji dergide dilbilim kuramlarına uygun ve tüm İrani diller için geçerli bir tez sunabilir. Bir dilbilimcinin kalkıp, uzmanlık alanı olmayan, örneğin edebiyat, müzik veya işletme alanında, bilim dalının ehillerine işini öğretemeyeceği gibi; bir edebiyatçı veya işletmeci de kalkıp bir dilbilimciye, iranologa kendi uzmanlığını öğretemez. Kendimizce uzun uzadıya onay veya itiraz eden yazılar yazmak yerine, konuyu işin ehli olan dilbilimcilere, İranologlara bırakmak gerektiğini de düşünüyoruz.

Yapay bir iç çatışması yaratmak yerine, nezaket kuralları içinde farklı görüşlerin bir araya gelip konuşmasından ve de suçlayıcı, kırıcı ifadelerden vazgeçilmesinden yanayız. Sanal alemde Zazalar ve Kürtler adına birbirine karşı yapılan hakaretleri de asla sahiplenmiyoruz.

Yazarlarımızın, dilbilimcilerimizin ve akademisyenlerimizin yaptıkları bilimsel çalışmalar ve ayrıca çıkarttıkları Zazaca kitap ve dergiler kimilerince anılmasa da, iki tarafın da kendi güçleri oranında verdiği ürünler bizi sevindirmektedir. Ayrıca, dil kursları açmak, dile ve kültüre dair atölye çalışmaları yapmak, yerel ve uluslararası paneller düzenlemek  ve medyada programlar yapmanın da görevlerimiz arasında olduğunu belirtmek isteriz.

 

Zaza-Der İstanbul

www.zazaki.de sitesi

Bonê Kulturê Ma – Zaza Kulturhaus Mannheim e.V.

 

[1] Peter Alford Andrews (1989), Kazım Aktaş (1999), Kahraman Gündüzkanat (1997), Zülfü Selcan (1998),  Selahattin Tahta (2002) Hülya Taşçı (2006), Gülsün Fırat (2010: 139).

2 http://www.iranicaonline.org/articles/kurdish-language-i, http://www.iranicaonline.org/articles/kurdish-language-ii-history-of-kurdish-studies, MacKenzie, D. N. (1961), Schmitt: Compendium Linguarum Iranicarum (1989).